Her birimiz, doğduğumuz ailenin temel özelliklerini genetik olarak alırız. Bu birinin sizin yüzünüze bakıp, kimin çocuğu olduğunuzu ebeveynlerinize benzerliginiz üzerinden tahmin etmesi kadar aşikardır. Karakterimiz de aynı şekilde soya çeker. Buna genetik karakterdiyebiliriz. Bu bizi ilk elde „diğerlerinden“ ayırteder. Doğumdan sonra ise, aile ve sosyal çevrenin gelenek ve göreneklerini, inanışlarını, evlilik ve boşanmaları, kavga ve sevgiye yaklaşımlarını doğrudan içselleştiririz. Bu karakterimizin oluştuğu ikinci kopya aşamasıdır. Nezamanki kendi hayat deneyimlerimizi yapmaya başlarız, ki bu ergenliğin orta ve bitiş kısmına denk düşer, o zaman hayat deneyimlerimizle farkında olarak veya olmayarak, karakterimizin kopyasına kendi tercihlerimizi de ekliyoruz. Bu da sosyal karakterdir.
Kimi zaman, kopyayi tamamen siliyor, yepyeni bir karakter edinebiliyoruz. Bu ama bir tercih değil, yani ben kendime şöyle bir karakter edineyim, diye karar verilip yapılabilecek bir şey değil. Bu tamamen duyguların düzenli veya düzensiz reaksiyonlarına bağlı.
Şimdi yazımın esas konusuna döneyim.
Bu yazımın konusu uyumlu/uyumsuz karakter. Daha önce ele aldığım karakterlerde olduğu gibi, bu karakterin de iki yönlü vektörel özelliği var. Tabiki biri olumlu, diğeri olumsuz değil.
Uyumlu karakter, saygılı, arkadaşça, cömert, yardımsever ve diğerlerinin istekleriyle uzlaşmaya hazır özellikler gösterir. Uyumlu karakter yapısına sahip insan, insanlar hakkında iyimser bir görüşe sahiptir. Bu karakter, insanların dürüst, saygın ve güvenilir olduğuna inanır.Kendisi için herhangi bir karar vermesi gerektiğinde, çoğunlukla başkalarının veya grupların ihtiyaçlarını, kendi ihtiyaçlarının önüne koyar, kendi ihtiyaçlarını geri planda tutar.
Uysal ve uyumlu karakter için, başkalarının bakış açısı her zaman önemlidir ve diğerleri gerçeğin, olması gerekenin ne olduğunu hep biliyordur.
Ne yazıkki, bu özelliklerinden dolayı, özellikle narsist ve dışadönük karakterler tarafından aptal ve saf bulunurlar ve onlar tarafından kullanılmaya müsaittirler. Yine bu karaktere sahip kişi; arkadaş, eş ve iş çevresinden yakın ilişki kurduğu insanların karakter yapılarını bilmeden uyum gösterdiği için ihmal edilmeye de müsaittir. Bu durumlarda derin duygu kırılmaları yaşayabilir.
Nazik bir yapısı vardır. Empatisi oldukça yüksektir. Başkalarının ihtiyaçlarını gidermek konusunda özverilidir, onları mutlu edecek şeyleri çabucak hisseder ve yerine getirir. Bu yanıyla birlikte çalışmaktan zevk alınabilecek biridir. Samimidir, art niyet taşımaz. Güven, merhamet ve yardımseverlik karakterinin ahlaki temelini oluşturur.
Hayatlarının merkezinde altruistik anlayış bulunur. Başkalarına yardım etmek, zor dönemlerinde yanlarında olmak uyumlu karakter için ilkesel bir hayat anlayışıdır. Onların kendilerini iyi hissetmeleri için olağanüstü çaba sarfederler, merhamet, sempati ve acıma hisleri güçlüdür. Iyi insan olmak için, yasalara, kurallara ihtiyaç duymazlar. Zaten iyidirler. Kötülük yapmak akıllarından geçmez.
Genel özellikleri:
- İnsanlarla ilgilenirim
- Diğerlerinin duygularını hissederim
- Yumuşak bir kalbim vardır
- İnsanları rahatlatırım
- Diğerlerinin hislerine ilgi duyarım
- Diğerleri için vakit ayırırım
Uyumlu karakter tanımlaması ilk elde olumlu bir izlenim bıraksa da bu karakterin aşırılıkları kendi ruhsal dengesine zarar verebilir. Gündelik kararlarını tamamen başkalarına bırakıyor, aşırı derecede kararsızlık gösteriyor ve kendi düşüncelerini savunamaz hale geliyorlarsa artık sorunlu bir kişilikten bahsedilebilir. Bu anlamda, „Uyumlu karakter, bağımlı kişilik bozukluğunayakındır.
Uyumlu karakterin diğer ucunda, uyumsuz karakterbulunur.
Bu alt-karakterin tam tarifi, uyum özelliğinin zayıf olmasıdır. Başkalarına yönelik olarak- uyumlu karakterin gösterdiği altruistik özelliğin aksine, egomerkezli, güvensiz ve çatışmacı-çelişkili özellikleri vardır.
Rekabetçi, şüpheci, muhalif, dikkatli, bilinemezci ve aşırı düzeyde hoşnutsuz ve eleştireldirler. Yalnızca kendi hedeflerine konsantre olur ve hemen hemen tüm ilişkilerde kendi çıkarlarını esas alırlar. Başkalarıyla birlikte olduklarında uyumlu görünmeye çalışırlar ama aslında bu durumdan faydalanmaya çalışırlar. Bu ilişki sırasında bile mesafeli duruşları hissedilir.
Temel meşguliyetleri; kişisel ihtiyaçlarını giderebilmek için, başkalarının kabul sınırlarını zorlamak şeklindedir. Bunu yapabilmek için, iddilalara girişir, mukayese yaparlar.
Temel motivasyonu „başkalarına karşı“ kendisine dönük olmaktır. Yani her şey sadece ve sadece kendisi için olmalıdır. Hedefinden asla şaşmaz. Kısa dönemli geri çekilmeleri olsa da bunu yeni plan yapmak için zaman kazanmak olarak değerlendirmek mümkün.
Başkalarının istekleri, ihtiyaçlari, beklentileri bu karakter için hiç bir şey ifade etmez. Hayatta varsa yoksa, yaptıkları, yapacakları her şey yalnızca kendi iyiligi ve kendi ihtiyaçları içindir.
Başkalarına güvenmek, birlikte iş yapmak bu karakterin yapısına aykırıdır. Bazen diğerleri hakkındaki aşırı şüphecilikleri onların dostça olmadıklarını hissettirir ve geçimsiz olmalarına neden olur.
Tüccar sınıfı, daha çok bu karaktere sahip insanlardan oluşur. Ya da yaşadıkları olumsuz deneyimlerden dolayı, bu yönlü bir karaktere doğru bilerek evrilmiş de olabilirler. Daha önce de ifade ettigim gibi, insanın karakteri ya genetik olarak oluşur ya da çevresel faktörlerden dolayı oluşur veya değişime uğrar.
Genel özellikleri:
- İnsanların sorunlarıyla ilgilenmem
- Diğerleriyle genellikle ilgili değilimdir
- Diğerleri hakkında çok az ilgi duyarım
- İnsanları aşağılarım
Uyumsuz karakter yapısına sahip insanlar, pasif-agresif kişilik bozukluğunayakındırlar.
Karakterinizi bilmeniz, tanımaz dileğiyle...
Rohat Miran