Sorumlu karakter daha çok aile içinde şekilleniyor.
Mükemmeliyetçi olmaya yatkındırlar.
Hırslı ve azimli olurlar. Hem kendileri ve hem de çevreleri için yüksek standartları vardir.
Anne ve baba, eğitmen ya da kişinin hayatında etkin olan insanlar tarafından sorumlu olmaya, sorumluluklarını yerine getirmek konusunda çok titiz olmaya, yaptıkları işi yarım bırakmamaya yönelik disiplinli, planlı ve programlı bir çocukluk ve gençlik evreleri vardır. Hedef ve başarı merkezlidirler.
Bu yanıyla, aile tarafından yönlendirilmiş olmaları ve himaye edilmiş olmalarından dolayı, gerçek karakterlerini bulamayabiliyorlar. Çünkü, kendi başlarına herhangi bir iş yapıp, sonuçlarını kendi deneyimleriyle test edememiş olmalarından dolayı, karakterlerinin bir veya bir kaç yönü eksik kalabiliyor.
Elbette çocuk yaşlarda sorumluluk ögretmek gereklidir. Dikkat edilmesi gereken şey, çocuğun real hayat konusundaki gelişimi yapılandırılırken, sosyal gelişimini gözden kaçırmamak olmalıdır. Aksi halde, bahse konu olan karakterin, sosyalleşerek spontan öğrenmeleri sekteye uğrayabiliyor.
Sistemli planlama, düzen ve programı hayatlarının merkezine almış çocuklar, yetişkin bir insan olduklarında da öz-disiplinli oluyor, sürekli başarı merkezli bir yaşam stratejisi geliştiriyor ve spontan (kendiliğinden, dış etken olmadan) olmayı asla düşünemeyebiliyorlar.
Böylelikle, karakterin ruhsal açıdan doyumu ve gelişimi, daha dogrusu kendi davranışları üzerinde düşünme, kendisini yeniden yapılandırma ve reflekte yapma yeteneği gelişemeyebiliyor.
Planlı, organizeli ve hedef amaçlı olduklarından dolayı, genellikle iş ve eğitim hayatlarında başarılı oluyorlar. Bu başarı zaten „ödüllendirilmiştir“, dolayısıyla, kendi karakterleri üzerinde düşünmeye hem vakit ayırmıyor ve hem de ihtiyaç duymayabiliyorlar.
Sevgi ve duygu ilişkilerinde ise tökezlemeleri mümkün, çünkü bu alanda ebeveynler tarafından kendilerine verilmiş bir „reçete“ veya hedef olmamıştır.
Gerektiğinde esnek olmakta ve kreatif (anlık) çözümler bulmakta zorlanacaklardır. Dolayısıyla evli çiftlerin, arkadaşların ya da böyle bir karakter ile ilişki yaşayanların geçinmeleri zor olacaktır. Fakat bu karakteri, kendisinin üzerine düşünmeye yöneltmek mümkün olabilirse, hayatlarında yeni bir pencere açılabilir ve kendini keşfetme yolculuğuna geç de olsa başlayabilirler. Bu yeniden keşif sürecinde hata yapma şansları ellerinden alınmamalıdır. Bu konuda sabırlı olunmalıdır. Çünkü, bir çok insanın genç yaşlarda edindikleri sosyal yaşam deneyimlerini, onlar otuzlu, kırklı yaşlarda edineceklerdir.
İş hayatlarında gösterdikleri başlıca özellikleri şunlar; detaylı çalışırlar, planlarını uygulamaya geçirirler, çalışkandırlar, yüksek düzeyde özdisiplin geliştirmişlerdir, sayılar ve dosyalanmış bilgiler üzerinde özenle çalışırlar. Marketing, gazetecilik, muhasebecilik, tıp, araştırmave hukuk ve politika alanında çalışmaya uygun olurlar.
İşkolik olmalarından dolayı, işverenlerin en sevdikleri karakterdirler.
Özellikleri:
Organizeli olmayı severim
Titizliğe önem veririm
Planlı olmayı severim
Etkinim/Baskınım
Sorumlu davranırım
Dürüstlügü severim
Dikkatliyimdir
Psikolojik olarak, obsesif kompulsifyani takıntılı kişiliközellikleri gelişebilir. Çünkü kendi isteklerini hep başkalarının isteklerine göre revize etmiş veya tamamen kendi ihtiyaçlarının farkında olmadan yetişmişlerdir. Hayat siyah-beyaz renkler etrafında şekillenmiştir. Yukarıda ifade ettiğim gibi, aşırı dozda hedef ve başarı üzerine kurulu bir yetiştirme tarzından dolayı, hayatları tek düzeli ve renksiz olmuştur.
Yetişkinlik döneminde, politik arenada yer alması halinde, tıpkı iş alanında olduğu gibi oldukça ilgi görür. Empati yeteneğinin gelişiminde aksaklık bulunan bu karakter, politik mecrada ilkelere ve ideolojilere sıkı sıkıya bağlı olmakla çevresinin yararına olması gereken hayat tarzını koruduğuna veya olması gereken düzeni insaa edeceğine konservatif/geleneksel bir özgüvenle inanır. Yukarıda ifade ettiğim gibi, düzen, kural ve yasalar sorumluluk sahibi karakterin doğasına uygundur. Bu yanıyla gerici özellikler taşır, evrimleşme ve yenilenmeye tamamlanmamış bir karakterin ilkel özgüveniyle karşı çıkar.
Sorumsuz karakter
Bu karakterin diğer ucunda adından da anlaşılacağı gibi sorumluluk almayı tercih etmezler. Dikkatsiz, unutkan, erteleyici ve anlık davranmayı tercih ederler. Dağınık bir yaşam tarzları vardır. Sabretmekte zorlanırlar, işleri yarım bırakır, hedonist bir yaşam tarzına eğilim gösterebilirler. Bu özelliklerinden dolayı, güvenilmez olarak damgalanabilirler.
Özellikleri:
Dağınık birisiyim
Eşyaları gerçek yerlerine koymayı genellikle unuturum
Görev ve sorumluluk almayı sevmem
Ertelemeyi severim
İki uç karakter arasında şöyle bir geçişli durum da var: Sorumlu karakter, zamanla eğer aşırı plan, hedef ve düzen yönlü geliştiğini ve sosyal gelişimini ertelediğini, kendi doğasına uygun yaşayamadığını farkederse, çok kolaylıkla davranışlarını sorumsuz karaktere doğru evriltebilir. Bu durumda ebeveynler, eş, dost ve arkadaşlar bu yeni karakteri anlamakta güçlük çekecek ve hayal kırıklığı yaşayabileceklerdir.
Karakterinizi yeniden ve yeniden kendi ellerinizle yaratabilmeniz dileğiyle...
Rohat Miran
Psikoterapist